Adam Kozłowski (1899-1939)

Data urodzenia: | 23 grudzień 1899 |
Miejsce urodzenia: | Bochnia |
Rodzice: | Edward i Kamila z d. Kornecka |
Rodzeństwo: | b.d. |
Stan cywilny: | żonaty (Maria z d. Stypal) |
Dzieci: | Zdzisław, Maria Adam, Barbara |
Zawód: | sędzia |
Związany z miejscami: | Bochnia, Kraków, Ostrów Wielkopolski, Kielce, Gdynia |
Urodził się 23 grudnia 1899 r. w Bochni (zabór austriacki). Jego rodzicami byli Edward i Kamila z d. Kornecka. Matka była córką drukarza Wincentego Korneckiego. Ojciec pracował jako profesor historii w gimnazjum w Bochni.
W roku 1917 Adam ukończył Gimnazjum św. Jacka w Krakowie. W 1921 r. zdał egzaminy z nauk politycznych oraz sądowy i uzyskał tytuł doktora prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim.
W czasie I wojny światowej służył w austriackim wojsku na froncie wschodnim (1917-1919), a następnie w Wojsku Polskim jako porucznik rezerwy (1918-1920).
Dnia 2 sierpnia 1924 r. ożenił się w Jaworznie z Marią z domu Stypal (ur. 1924). Mieli dwóch synów – Zdzisława (ur. 1927, Kraków) i Marię Adama (ur. 1933, Kielce) oraz córkę Barbarę (ur. 1933, Gdynia). Najstarszy syn zmarł w pierwszym roku życia.
Adam Kozłowski był kolejno prokuratorem w Sądzie Okręgowym w Ostrowie Wielkopolskim (1924-1927), Krakowie (1927-1932), Kielcach (1933-1935) i Gdyni (1935-1939). Był również Prezesem Polskiego Czerwonego Krzyża, członkiem Kaszubskiego Komitetu Budowy Koszar w Gdyni oraz członkiem-założycielem Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Gdyni. Posiadał Medal za Waleczność oraz Medal 10-lecia Odzyskania Niepodległości.
Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Gdyni przez Niemców, w dniu 14 października 1939 r. został zatrzymany jako zakładnik i uwięziony w Obozie Emigracyjnym w Gdyni Grabówku. Najprawdopodobniej wywieziony i zamordowany w Lasach Piaśnickich w listopadzie 1939 roku.
Jego symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Obrońców Wybrzeża w Gdyni Redłowie.
Biuro Edukacji Instytutu Pamięci Narodowej we współpracy z Prokuraturą Krajową przygotowało w 2021 r. wystawę pt. Prokuratorzy polscy zamordowani w czasie II wojny światowej. Wśród sylwetek polskich prokuratorów znalazł się również dr Adam Kozłowski.
Muzeum Piaśnickie stworzyło wystawę czasową pt. Dr Adam Kozłowski – prokurator II Rzeczpospolitej, która jest prezentowana w Sądzie Rejonowym w Gdyni (Plac Konstytucji 5) od stycznia do września 2026 r.
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamici. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Encyklopedia Gdyni, Gdynia 2006.
Źródło internetowe:
- Mozgawa M., Kpt. Rez. Dr Adam Kozłowski prokurator Sądu Okręgowego w Gdyni, „Prokuratura i Prawo”, nr 7-8, 2021: https://www.gov.pl/web/prokuratura-krajowa/numer-78 [dostęp dn. 13.12.2025]
- https://ipn.gov.pl/pl/aktualnosci/150491,Wystawa-Prokuratorzy-polscy-zamordowani-w-czasie-II-wojny-swiatowej-Warszawa-17-.html [dostęp dn. 13.12.2025]
- Straty osobowe Gdyni w okresie II wojny światowej. Aktualizacja nr 15, Gdynia 2009: https://www.yumpu.com/xx/document/read/4013762/straty-osobowe-gdyni-w-okresie-ii-wojny-awiatowej-brp [dostęp dn. 15.12.2025]
- Wystawa w Sądzie: https://gdynia.sr.gov.pl/index.php?p=new&idg=mg,266&id=681 [dostęp dn. 6.02.2026]
Źródło fotografii: fotokopia ze zbiorów Muzeum Piaśnickiego
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
