Przejdź do głównej treści
Biogramy ofiar

Lista Barbary Bojarskiej

Lista ofiar przygotowana na podstawie wykazu znajdującego się w książce Barbary Bojarskiej pt. “Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu”.

Barbara Bojarska podjęła badania nad zbrodniami niemieckimi na Pomorzu w 1963 roku jako pracownik Instytutu Zachodniego w Poznaniu. Wyniki badań opublikowała w 1972 roku w Instytucie Zachodnim pod tytułem: Eksterminacja inteligencji polskiej na Pomorzu Gdańskim (wrzesień – grudzień 1939).

W tym samym roku Bojarska podpisała umowę z Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie na wydanie monografii zbrodni piaśnickiej, jednak w imię rzetelności badawczej nie zgodziła się na ingerencję dyrekcji muzeum w opracowane dane, co poskutkowało wycofaniem książki z druku. Bojarska urealniła powtarzaną do dziś powszechnie i nieznajdującą potwierdzenia w faktach liczbę Polaków zamordowanych w Lesie Piaśnickim z 12 tys. do 2 tys. osób. Nie zgodziła się także na pomniejszanie znaczenia ofiary krwi, złożonej przez przedstawicieli polskiego duchowieństwa rzymsko katolickiego. Dzięki staraniom Jerzego i Wojciecha Kiedrowskich, synów zamordowanego w Lesie Piaśnickim sędziego Władysława Kiedrowskiego, monografia Piaśnicy została wreszcie opublikowana w 1978 r. w Wydawnictwie Ossolineum. Kolejne wydania ukazywały się – głównie staraniem władz samorządowych Wejherowa i Stowarzyszenia „Rodzina Piaśnicka” w Wejherowie – w 1989, 2001, 2009, 2018 i 2022 roku (w sumie sześć wydań). W pierwszym wydaniu książki autorka zamieściła Spis ustalonych ofiar zgładzonych w Piaśnicy zawierający personalia, zawód oraz miejsce pochodzenia 427 osób. 

W kolejnym wydaniach książki z lat 2001 i 2009 publikowany Spis – Lista ustalonych nazwisk osób zgładzonych w Piaśnicy został poszerzony o ustalenia ks. Daniela Nowaka – proboszcza parafii pw. Chrystusa Króla i Błogosławionej Alicji Kotowskiej w Wejherowie, kustosza sanktuarium piaśnickiego i kapelana Stowarzyszenia „Rodzina Piaśnicka” oraz Elżbiety Grot – kustosza Muzeum Stutthof w Sztutowie, sięgając liczby 852 nazwisk.

Biogram. Dr Barbara Bojarska (z domu Niemczyk)

Urodziła się 17 lipca 1920 roku w Bliżycach w województwie poznańskim, w rodzinie nauczycielskiej pochodzenia kaszubsko-pomorskiego. Ukończyła szkołę powszechną w Grudziądzu, a w 1938 roku rozpoczęła naukę w Prywatnym Żeńskim Liceum Ogólnokształcącym Sióstr Zmartwychwstanek w Wejherowie. Dyrektorką szkoły była bł. Alicja Kotowska – siostra zmartwychwstanka, dziś najbardziej znana ofiara zbrodni piaśnickiej, zamordowana przez Niemców 11 listopada 1939 roku.

W czasie II wojny światowej Bojarska przebywała na robotach przymusowych w Chojnicach. Po zakończeniu wojny powróciła do Wejherowa, by dokończyć przerwaną naukę w liceum. W latach 1946-1951 studiowała ekonomię, uzyskując dyplom Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Poznaniu. Po studiach pracowała jako referent finansowy, a w 1958 r. podjęła pracę w Instytucie Zachodnim w Poznaniu. Od 1963 roku do przejścia na emeryturę w 1981 roku Bojarska była pracownikiem naukowo-badawczym w Pracowni Badań nad Okupacją Hitlerowską Instytutu Zachodniego. Pracowała metodą kwerendy archiwalnej i badań terenowych, kładąc nacisk na dotarcie do świadków. To ona spisała zeznania Elżbiety Ellwart – jedynego bezpośredniego świadka egzekucji w Lesie Piaśnickim.

Na podstawie kwerend w archiwach państwowych, materiałach Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD), Prezydiów Powiatowych Rad Narodowych oraz archiwach Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem akt z procesu Alberta Forstera i Richarda Hildebrandta, jak też relacji świadków zbrodni i rodzin ofiar, Barbara Bojarska opublikowała serię artykułów. Uznając ich wartość naukową Rada Wydziału Filozoficzno-Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu pod koniec 1966 roku otworzyła jej przewód doktorski na temat: Eksterminacja polskiej inteligencji Pomorza Gdańskiego w okresie od września do grudnia 1939 roku na tle ogólnych założeń polityki hitlerowskiej wobec Polski. W 1971 roku Barbara Bojarska w wieku 51 lat uzyskała stopień doktora nauk humanistycznych z zakresu historii, a rok później Instytut Zachodni wydał jej doktorat pt. Eksterminacja inteligencji polskiej na Pomorzu Gdańskim (wrzesień – grudzień 1939). W okresie pracy zawodowej Barbara Bojarska opublikowała dwie monografie, 22 artykuły naukowe oraz 13 recenzji i omówień. Obie monografie dotyczą eksterminacji ludności na Pomorzu Gdańskim.

Od 2001 r. Barbara Bojarska była rezydentką w Domu Prowincjonalnym Zgromadzenia Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego w Poznaniu. Zmarła w grudniu 2018 roku w wieku 98 lat w Poznaniu.

W monografii zbrodni pomorskiej 1939 roku (wyd. 2024) dr hab. Tomasz Ceran określa dr Barbarę Bojarską, wraz z prof. Włodzimierzem Jastrzębskim i prof. Janem Szilingiem, jako naukowego „olbrzyma” tegoż zagadnienia.

Na podstawie artykułu T. Cerana, pt. Okupacja niemiecka na Pomorzu Gdańskim 1939–1945 w badaniach doktor Barbary Bojarskiej.

Odwiedź Muzeum Piaśnickie
w Wejherowie

Sprawdź całą ofertę Muzeum