Przejdź do głównej treści

Stefan Henryk Bereza (1888-1939)

Józef Wilczek
Data urodzenia:
09 marzec 1888
Miejsce urodzenia:
Siedlce
Rodzice:
Stanisław i Walentyna z d. Bogucka
Rodzeństwo:
Halina, Witold i Jerzy
Stan cywilny:
żonaty (1. Lidia Bolin, 2. Natalia Ludwika Bobrowska od 1922)
Dzieci:
Andrzej (z pierwszego małżeństwa)
Zawód:
prawnik, pianista, kompozytor
Związany z miejscami:
Siedlce, Jałta, Moskwa, Charków, Warszawa, Gdynia
Życiorys

Urodził się 9 marca 1888 r. w Siedlcach (zabór rosyjski). Był synem Stanisława (1850-1911), siedleckiego adwokata i Walentyny z Boguckich (1857-1936). Jego dziadkiem był Wincenty Bereza, prokurator Trybunału Cywilnego w Siedlcach. Miał siostrę Halinę (1883-1974), nauczycielkę języka francuskiego oraz dwóch braci: Witolda (1884-1932), absolwenta Akademii Rolniczej w Dublanach, dr. chemii, pracownika Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach, i Jerzego, inżyniera, absolwenta Wydziału Technicznego Uniwersytetu w Liѐge w Belgii oraz członka Polskiego Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Województwa Śląskiego.

W 1902 r. Stefan jako uczeń czwartej klasy rosyjskiego gimnazjum w Siedlcach uczestniczył w strajku szkolnym, domagając się prawa do nauki religii w języku polskim. Strajkował również w 1905 r., za co wydalono go z siódmej klasy. Jesienią dołączył do ósmej klasy polskiej szkoły. Maturę zdawał eksternistycznie w gimnazjum w Jałcie. 

W 1913 r. ukończył Wydział Prawny Cesarskiego Uniwersytetu Moskiewskiego oraz Konserwatorium Muzyczne w klasie fortepianu z tytułem „artysta wyzwolony”.  Był aktywnym członkiem kolonii polskiej. Kierował działem muzycznym Domu Polskiego w Moskwie. W latach 1915-1917 był profesorem konserwatorium muzycznego w Charkowie.

W II Rzeczpospolitej był naczelnikiem Wydziału Komisariatu Rządu w Warszawie (1919-1922). W 1920 r. ochotniczo wstąpił do Wojska Polskiego i wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej w pułku „Obrońcy Stolicy”. 

W latach 1922-1936 pracował jako adwokat w Warszawie. Był również sekretarzem Komitetu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego oraz kierownikiem Wyższej Szkoły Muzycznej im. Fryderyka Chopina. 

Od 1937 r. mieszkaniec Gdyni. Początkowo mieszkał przy ul. Świętojańskiej 42/2, następnie przy ul. Eugeniusza Kwiatkowskiego 32/33. Był notariuszem i członkiem Zarządu Gdyńskiego Towarzystwa Muzycznego. 

Najprawdopodobniej zamordowany w Lasach Piaśnickich 11 listopada 1939 roku. 

Dwukrotnie żonaty. Jego żonami były Lidia Bolin (1897-1963) oraz Natalia Ludwika Bobrowska (ślub 26.02.1922). Druga żona Natalia Ludwika Bobrowska była lekarzem-ordynatorem w Wojskowym Szpitalu im. Marszałka Piłsudskiego w Warszawie. Z pierwszego związku małżeńskiego z Lidią Bolin urodził się w Moskwie syn Andrzej (1918-2012). Po śmierci ojca Andrzej został przysposobiony przez drugiego męża matki, przyjmując podwójne nazwisko Bereza-Jarociński. Był polskim dyplomatą w Norwegii oraz autorem książek o tym kraju („Królestwo Norwegii”, „Zarys dziejów Norwegii”).

Upamiętnienie

Posiada symboliczny grób na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (sektor AL51, rząd 1, numer 34). 

Bibliografia

Źródła tradycyjne:

  1. Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamici. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
  2. Encyklopedia Gdyni, Gdynia 2006.

Źródło internetowe:

Źródło fotografii: fotokopia ze zbiorów Muzeum Piaśnickiego

Opracowanie: Agnieszka Wszałek