Donarski Franciszek (1896-1939)

Data urodzenia: | 18 grudzień 1896 |
Miejsce urodzenia: | Bysławek |
Rodzice: | Józef i Franciszka z. d. Juraszewska |
Rodzeństwo: | b.d. |
Stan cywilny: | żonaty (1. Marta Detlaff, 2. Małgorzata Detlaff) |
Dzieci: | Kazimierz, Edmund, Józef, Barbara |
Zawód: | urzędnik |
Związany z miejscami: | Bysławek, Wejherowo, Toruń, Gdańsk |
Urodzony 18 grudnia 1896 r. w Bysławku k. Tucholi (zabór pruski). Był synem Józefa i Franciszki z d. Juraszewskiej. Rodzice posiadali gospodarstwo rolne.
W 1915 r. wcielono go do armii niemieckiej. W trakcie walk w 1918 r. odniósł ciężką ranę, na skutek czego amputowano mu nogę. Zwolniono go z wojska jako inwalidę wojennego. Wrócił do domu rodziców, skąd ostatecznie wyprowadził się do Wejherowa. W 1921 r. ukończył kurs dla pracowników biurowych. Ukończył również Szkołę Handlową dr. Bergera w Toruniu.
W 1921 r. zatrudnił się w Wydziale Powiatowym w Wejherowie. Później awansował na stanowisko kierownika referatu Administracyjno-Prawnego Starostwa Powiatowego.
Był działaczem Polskiego Związku Zachodniego oraz prezesem Związku Inwalidów Wojennych w Wejherowie.
W 1924 r. ożenił się z Martą Detlaff (1901-1935) z Letniego Dworu koło Gościcina. Wybudował dom przy ul. Kwiatowej 3 w Wejherowie, gdzie zamieszkał z rodziną. Mieli czwórkę dzieci: Kazimierza, Edmunda, Józefa i Barbarę Jego drugą żoną była Małgorzata Otylia Detlaff (1904-1986).
Po wybuchu II wojny światowej aresztowany i osadzony w Gdańsku. Zamordowany w Lasach Piaśnickich najprawdopodobniej 20 listopada 1939 r.
Podczas ekshumacji w 1946 r. rozpoznany przez żonę i syna po drewnianej protezie nogi oraz inicjałach na koszuli. Został pochowany na wejherowskim Starym Cmentarzu. W 1986 r. szczątki Franciszka Donarskiego przeniesiono do rodzinnego grobowca na cmentarzu parafialnym w Wejherowie Śmiechowie (sektor 19, rząd 2).
Źródła tradycyjne:
- Bojarska B., Piaśnica. Miejsce martyrologii i pamięci. Z badań nad zbrodniami hitlerowskimi na Pomorzu, Wejherowo 2022.
- Osowicka R., Wejherowskie Powązki, Wejherowo 2014.
- Zbrodnia Pomorska 1939. Dokumentacja terroru niemieckiego. Tom 1. Powiaty: morski (z powiatem miejskim Gdynia), kartuski, kościerski, tczewski, starogardzki, świecki, chojnicki, tucholski, sępoleński, wstęp, wybór i opracowanie I. Mazanowska, M. Tomkiewicz, T. Ceran, Bydgoszcz-Warszawa 2025.
Źródło internetowe:
- Baza programu „Straty osobowe o ofiary represji pod okupacją niemiecką w latach 1939-1945”: https://straty.pl/szukaj-osoby.php [dostęp dn. 23.02.2026]
- Cmentarz parafialny Wejherowo Śmiechowo: http://mogily.pl/wejherowonowy/donarskifranciszek_634773 [dostęp dn.1.03.2026]
Fotografia ze zbiorów Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie.
Opracowanie: Agnieszka Wszałek
